Een jaar geleden werd Nederland diep geraakt door de dood van de 17-jarige Lisa uit Abcoude. Zij kwam in de nacht om het leven toen ze op de fiets naar huis ging. Haar dood maakte veel emoties los en bracht opnieuw een vraag naar voren die veel vrouwen en meisjes al jaren stellen: kunnen wij eigenlijk wel veilig over straat, ook als het donker is?

Uit die maatschappelijke onrust ontstond de campagne ‘Wij eisen de nacht op’. Wat begon als een oproep om vrouwenveiligheid zichtbaar te maken op billboards, groeide in korte tijd uit tot een landelijke beweging. In enkele dagen werd al meer dan 130.000 euro opgehaald; uiteindelijk kwam er ruim een half miljoen euro binnen.

Van protest naar blijvende beweging

Een jaar later is de campagne niet verdwenen. Integendeel: de initiatiefnemers proberen de aandacht voor vrouwenveiligheid structureel vast te houden.

Volgens de organisatie staat vrouwveiligheid inmiddels hoger op de politieke en maatschappelijke agenda. Gemeenten zijn initiatieven gestart en het onderwerp wordt vaker besproken in de media, op scholen, op de werkvloer, bij sportclubs en thuis. Tegelijkertijd waarschuwt de beweging dat de publieke aandacht alweer begint af te nemen.

Daarmee is precies de uitdaging zichtbaar: een indrukwekkende campagne kan een onderwerp op de agenda zetten, maar echte verandering vraagt jarenlange inzet.

Waar is het geld naartoe gegaan?

De ruim 500.000 euro die met de campagne werd ingezameld, wordt niet alleen gebruikt voor posters en zichtbaarheid. Een groot deel is bestemd voor organisaties die zich bezighouden met preventie, veiligheid en ondersteuning van slachtoffers.

Zo krijgt WOMEN Inc. geld voor het programma Veiligheid. Rutgers gebruikt middelen voor onder meer onderwijs en workshops over gelijkwaardigheid, wensen, grenzen en de preventie van seksueel geweld. Ook Slachtofferhulp Nederland ontvangt geld voor ondersteuning van slachtoffers van fysiek en seksueel geweld.

Daarnaast is een bedrag van 125.000 euro gereserveerd voor de familie van Lisa. Zij kunnen op een moment dat voor hen passend is zelf bepalen welke maatschappelijke bestemming voor hen betekenisvol is.

Maar is de nacht nu veiliger?

Dat is misschien wel de moeilijkste vraag.

Er is meer aandacht. Er wordt meer gesproken over straatintimidatie, seksueel geweld en de vrijheid van vrouwen om zich zonder angst door de openbare ruimte te bewegen. Maar aandacht betekent nog niet automatisch dat het probleem is opgelost.

De organisatie achter ‘Wij eisen de nacht op’ benadrukt daarom dat het niet alleen moet gaan over individuele incidenten. Het gaat ook om de onderliggende cultuur en om preventie: hoe voorkomen we dat geweld en grensoverschrijdend gedrag überhaupt plaatsvinden?

Een jaar na Lisa’s dood blijft die vraag onverminderd belangrijk.

Lisa wordt niet vergeten

Voor veel mensen die Lisa niet persoonlijk hebben gekend, is haar naam verbonden geraakt met een groter maatschappelijk gesprek. Haar dood maakte zichtbaar wat voor veel vrouwen al dagelijkse werkelijkheid was: nadenken over welke route je neemt, iemand bellen als je alleen naar huis fietst, sleutels tussen je vingers houden of iemand laten weten wanneer je veilig thuis bent.

Dat zou niet normaal moeten zijn.

‘Wij eisen de nacht op’ wil daarom niet dat vrouwen leren hoe zij zich beter moeten beschermen. De boodschap is juist dat iedereen zich vrij en veilig moet kunnen bewegen — op straat, onderweg naar huis, op het werk en thuis.

Een jaar later is er dus zeker iets veranderd. Er is een beweging ontstaan, er is geld beschikbaar gesteld voor preventie en slachtofferhulp en vrouwenveiligheid staat steviger op de maatschappelijke agenda.

Maar de belangrijkste verandering moet nog komen: een samenleving waarin vrouwen niet langer hoeven te vragen of de nacht wel veilig voor hen is.

Voor Lisa. Voor alle vrouwen. Voor iedereen.

Wij eisen de nacht op.