ekijk hier de brief die is verzonden naar organisaties die de term ‘Hindostaan’ gebruiken.
Nergens ter wereld zie je dat de naam van een bevolkingsgroep van slechts 700.000 mensen zomaar wordt veranderd — en dan ook nog zonder die mensen zelf te raadplegen.
Het getuigt van arrogantie om over de hoofden van mensen heen te beslissen hoe zij genoemd zouden moeten worden. En los van het feit dat dit nooit besproken is, is het simpelweg een onjuiste benaming, die historisch en taalkundig nergens op gebaseerd is.
Wij laten ons niet hernoemen, niet herschrijven en zeker niet verdelen in subgroepen door anderen.
Met respect voor onze voorouders en hoe zij zichzelf noemde.
Met respect voor onze (toekomstige) jeugd.
—
Den Haag, 31 maart 2025
Betreft: benaming Hindoestanen vs Hindostanen
Geachte heer/mevrouw,
Namens een brede vertegenwoordiging van de Hindoestaanse gemeenschap in Nederland richten wij ons tot u met deze open brief. Wij hebben geconstateerd dat uw organisatie in de publicaties en communicatie de term “Hindostanen” hanteert ter aanduiding van de Surinaams-Hindoestaanse bevolkingsgroep.
Hiertegen willen wij ons met klem verzetten. Binnen onze gemeenschap heerst grote onvrede over deze naamswijziging, temeer daar deze zonder brede consultatie of consensus onder de Hindoestanen is doorgevoerd. Met andere woorden: de dragers van de term – de Hindoestaanse gemeenschap zelf – zijn op geen enkel moment adequaat gehoord over deze verandering, die hen rechtstreeks aangaat.
Wij wijzen u erop dat het introduceren van een nieuw woord of het wijzigen van een gevestigde benaming in de Nederlandse taal normaliter zorgvuldig gebeurt en getoetst wordt. Er bestaat een officieel proces voor het invoeren van nieuwe termen. Een dergelijke verandering dient onderbouwd te zijn en wordt idealiter beoordeeld door taalkundige instellingen. Deze organisaties toetsen of een nieuw woord of een alternatieve spelling begrijpelijk, gewenst en breed gedragen is. In het onderhavige geval is van zo’n regulier proces niets gebleken. Sterker nog, taalexperts hebben zich in het verleden uitgesproken tégen de spelling “Hindostaan”. Zo merkte het Genootschap Onze Taal reeds op dat de schrijfwijze Hindostaan voornamelijk is bedoeld om het onderscheid met hindoe te benadrukken, maar dat “Hindoestaan” vanwege de oe-klank veruit te verkiezen is boven Hindostaan.
Een gedegen linguïstische legitimering voor de term Hindostanen ontbreekt dus. Het baart ons zorgen dat u desondanks deze niet-officiële term bent gaan gebruiken, zonder enige formele taaladviesprocedure of brede maatschappelijke discussie af te wachten. Dit achten wij in strijd met het principe van zorgvuldigheid en met het respect dat een gemeenschap toekomt bij keuzes rondom haar eigen benaming.
Daarnaast willen wij uitdrukken dat het gemak waarmee de term “Hindostanen” door uw organisaties is overgenomen, bij onze gemeenschap gevoelens van miskenning teweegbrengt. Het lijkt alsof men zonder voorbehoud een nieuw label op onze gemeenschap plakt, zonder oog voor de identiteit en voorkeur van de mensen om wie het gaat. Dergelijke achteloze naamswijziging – zonder draagvlak – is ongekend. Bij geen enkele andere etnische groep ter wereld is een dergelijke naamsverandering van bovenaf en zonder instemming doorgevoerd. Immers, men zou het ook onbestaanbaar vinden om, zonder dat de gemeenschap dat zelf wenst, Nederlandse Chinezen ineens een alternatieve naam te geven – “we blijven Chinezen in Nederland toch ook Chinezen noemen”.
Het unilateraal opleggen van een nieuwe groepsaanduiding is niet alleen uitzonderlijk. Het wordt door de gemeenschap ervaren als een gebrek aan respect voor haar autonomie en identiteit.
Wij benadrukken dat de term “Hindoestaan” van oudsher géén religieuze connotatie heeft. Het woord is een etnische aanduiding: het duidt personen aan afkomstig uit (of nazaten van personen uit) het voormalige Hindustan en wordt al generaties lang gebruikt voor de Surinaams-Hindoestaanse gemeenschap ongeacht hun geloofsovertuiging. Anders dan de klankovereenkomst suggereert, verwijst Hindoestaan niet naar het hindoeïsme of naar alleen hindoes. Binnen de Hindoestaanse gemeenschap bevinden zich namelijk zowel hindoes als moslims en christenen.
De naam Hindoestaan was altijd een overkoepelende, religie-neutrale term voor alle afstammelingen van de Brits-Indische contractarbeiders in Suriname. Er bestond binnen onze groep dus geen behoefte aan een nieuwe term om religieneutraal te zijn; dat was de bestaande naam al. Door de naamsverandering naar “Hindostanen” wordt juist ten onrechte de suggestie gewekt dat Hindoestanen voorheen iets met hindoe als religie te maken zouden hebben. Dit creëert een probleem waar eerder geen sprake van was. Onze gemeenschap wil geen tweespalt en geen geforceerde religieuze scheiding, die vervolgens kunstmatig met een nieuwe term wordt ‘gerepareerd’. Integendeel, wij herkennen ons in één gezamenlijke benaming die alomvattend is. Het opleggen van een afwijkende term heeft binnen de gemeenschap juist voor verdeeldheid en verwarring gezorgd, iets wat wij ten stelligste betreuren.
Overigens blijkt in de praktijk ook dat de vermeend neutrale term “Hindostanen” helemaal niet zo duidelijk is als wordt voorgespiegeld. Doordat deze term afwijkt van het gangbare Hindoestanen, is telkens uitleg nodig dat hiermee een etnische groep bedoeld wordt en geen religieuze.
Dat een dergelijk expliciet voorbehoud gemaakt moet worden, onderstreept juist dat deze naamswijziging haar doel voorbijschiet. Als de reden voor het introduceren van Hindostanen was om afstand te nemen van de religieuze klank van hindoe, dan is dat niet effectief geweest – de term Hindostanen begint nog steeds met “Hind”, en bij het brede publiek zal die associatie (Hindoes, hindoeïsme) onverminderd opkomen. Met Hindostanen is de religieuze lading dus geenszins verdwenen, terwijl er wel verwarring en verdeeldheid door is gezaaid.
Los van bovenstaande principiële bezwaren, wijzen wij erop dat de term “Hindostanen” ook taalkundig en geografisch onjuist is. Historisch gezien verwees Hindustan naar een specifieke regio in Zuid-Azië. Een gegeven naam voor (Noord-)India, oorspronkelijk doelend op het gebied rond de rivier de Sindhu (Indus) – in delen van het huidige India en Pakistan.
De klankverschuiving in Hindostaan is daarom kunstmatig en onnatuurlijk in onze taal. Het is veelzeggend dat zelfs in Suriname – waar men destijds deze spelling heeft ingevoerd om religieneutraliteit te benadrukken – die keuze niet zonder discussie is gebleven.
Binnen de Hindoestaanse gemeenschap wordt inmiddels een actie voorbereid tegen het gebruik van de term ‘Hindostanen’. Daarom zullen wij hoor en wederhoor toepassen. Dat wil zeggen: alvorens eventueel publiekelijk namen te noemen van organisaties die de term onjuist blijven gebruiken, willen wij de dialoog aangaan en betrokken partijen de gelegenheid geven hun standpunt toe te lichten. In het licht daarvan zien wij uw reactie graag binnen vier weken tegemoet. Wij hopen oprecht dat u onze punten zult begrijpen en ontvankelijk zult zijn voor onze kritiek. Een respectvolle omgang met onze gemeenschap – waar taal en benaming een essentieel onderdeel van zijn – verlangt dat onze stem serieus wordt genomen.
Hoogachtend,
Shri Ram Shakha
